Ορισμένες μητέρες παράγουν πολύ γάλα, ίσως περισσότερο από όσο χρειάζεται το μωρό τους. Αρκετά μωρά είναι ικανοποιημένα και κερδίζουν ικανοποιητικά βάρος. Μερικά όμως δυσκολεύονται να διαχειριστούν αυτή την υπερπαραγωγή.

Ποια είναι τα συμπτώματα της υπερπαραγωγής γάλακτος;

Σε σχέση με την μητέρα...

  • Οι μαστοί παραμένουν "γεμάτοι" μετά από τα γεύματα και "στάζουν" συνεχώς. Μπορεί να είναι ερεθισμένοι (όπως και οι θηλές) με ψηλαφητά "γρομπαλάκια" λόγω φραγμένων πόρων. Η μαστίτιδα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι συχνή.

  • Η μητέρα μπορεί να πονάει όταν "κατεβαίνει" το γάλα στην αρχή του γεύματος, το οποίο συνήθως εκτοξεύεται από το στήθος σαν συντριβάνι.

Σε σχέση με το μωρό...

  • Είναι ανήσυχο κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Πιάνει και αφήνει τη θηλή πολλές φορές στο ίδιο γεύμα δείχνοντας δυσαρέσκεια. Λόγω της ορμητικής ροής του γάλακτος καταπίνει γρήγορα, πνίγεται συχνά και βήχει. Πιέζει τη θηλή με σκοπό να περιορίσει την ποσότητα γάλακτος και με αυτό τον τρόπο την ερεθίζει.

  • Είτε αυξάνει το βάρος του περισσότερο από το αναμενόμενο είτε το αντίθετο. Δηλαδή, το μωρό πίνει συνεχώς γάλα μειωμένης περιεκτικότητας σε λίπος και αυξημένης περιεκτικότητας σε λακτόζη, γιατί οι μαστοί δεν προλαβαίνουν να αδειάσουν. Έτσι, μπορεί να μην αυξάνει ικανοποιητικά το βάρος του, να έχει πολλά αέρια, να ρεύεται συχνά, να κάνει άφθονες γουλιές και οι κενώσεις του να είναι πράσινες, υδαρείς και εκρηκτικές.

Φυσικά, τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε άλλες αιτίες. Ο σύμβουλος θηλασμού θα εκτιμήσει την κατάσταση και θα επιλέξει την κατάλληλη αντιμετώπιση. Δεν θα πρέπει να γίνει καμία παρέμβαση κατά τη διάρκεια των πρώτων 4-6 εβδομάδων, στις οποίες εδραιώνεται η παραγωγή και το μωρό μπορεί να δυσκολεύεται να διαχειριστεί ακόμα και την φυσιολογική ποσότητα γάλακτος.

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η υπερπαραγωγή γάλακτος;

  • Οι αυστηρές οδηγίες για τη συχνότητα και τη διάρκεια του θηλασμού, καθώς και για τις εναλλαγές των μαστών κατά τη διάρκεια του γεύματος μπορεί να οδηγήσουν σε υπερπαραγωγή. Ο θηλασμός πρέπει να γίνεται όταν, για όσο και σε όποιο στήθος επιθυμεί το μωρό. Η αλλαγή στήθους στο ίδιο γεύμα επιβάλλεται μόνο όταν το μωρό χάνει το ενδιαφέρον του αλλά εξακολουθεί να φαίνεται πεινασμένο. Έτσι, γίνεται αυτορύθμιση της παραγωγής γάλακτος βάσει των πραγματικών αναγκών του.

  • Η επιφανειακή μανδάλωση του στόματος του βρέφους στο στήθος συνήθως οδηγεί σε χαμηλή παραγωγή. Σε κάποιες όμως περιπτώσεις στις οποίες το μωρό θηλάζει συχνά για να αντιρροπίσει την κακή τοποθέτησή του, προκαλείται υπερπαραγωγή.

  • Το μασάζ του μαστού πριν ή κατά τη διάρκεια του θηλασμού αυξάνει την περιεκτικότητά του σε λίπος. Έτσι, με το πιο λιπαρό γάλα το βρέφος χορταίνει γρήγορα και θηλάζει σε αραιότερα διαστήματα, ρυθμίζοντας ευκολότερα την παραγωγή.

  • Οι συχνές αντλήσεις παράλληλα με το θηλασμό, τα ζεστά ντουζ και η χρήση κοχυλιών συλλογής γάλατος μπορεί να είναι αίτιο υπερπαραγωγής.

  • Θα πρέπει να διακοπεί η κατανάλωση φυτικών γαλακτογόνων (τριγωνέλλα, γαϊδουράγκαθο, τσουκνίδα, μάραθος, γκαλέγκα, αλφάλφα, πικραλίδα).

Αν η πρόσληψη βάρους είναι αρκετά μεγαλύτερη από την αναμενόμενη και το βρέφος έχει συμπτώματα που υποδηλώνουν υπερπαραγωγή, οι παρακάτω μέθοδοι μπορούν να βοηθήσουν...

  • Διαδικασία "block feeding". Η μητέρα, δηλαδή, προσφέρει το ίδιο στήθος για διάστημα 1-3 ωρών. Αν νιώσει δυσφορία στο άλλο στήθος κάνει αποσυμφόρηση αφαιρώντας μία μικρή ποσότητα γάλακτος με το χέρι ή με το θήλαστρο. Στην συνέχεια εφαρμόζει δροσερές κομπρέσες για 30 λεπτά. Η εφαρμογή της διαδικασίας για μία εβδομάδα φαίνεται ότι βοηθά στις περισσότερες περιπτώσεις. Αφού ρυθμιστεί η παραγωγή, η προσφορά των μαστών πρέπει να γίνεται μόνο βάσει της όρεξης του μωρού.

  • Διαδικασία "block feeding" μετά από πλήρες άδειασμα των μαστών (FDBF). Σε αυτή την μέθοδο εφαρμόζεται "block feeding" αφού πρώτα αδειάσουν πλήρως οι μαστοί με το χέρι ή με θήλαστρο.

  • Μία άλλη μέθοδος είναι η "συχνή εναλλαγή μαστών στο ίδιο γεύμα". Η μητέρα μπορεί να ισομοιράσει το χρόνο θηλασμού στα δύο στήθη. Δηλαδή, αν έως τώρα το μωρό θηλάζει 10 λεπτά από το ένα στήθος, αλλάζει στήθος στα 5 λεπτά. Αν θηλάζει για 5 λεπτά, αλλάζει στήθος στα 2.5 λεπτά. Έτσι, οι μαστοί δεν αδειάζουν και λαμβάνουν το σήμα ώστε να ελαττώσουν την παραγωγή χωρίς να προκαλείται συμφόρηση. Με αυτό τον τρόπο όμως το μωρό μπορεί να εξακολουθεί να έχει συμπτώματα για 1-2 ημέρες ακόμα.

Αν οι παραπάνω παρεμβάσεις είναι αναποτελεσματικές πρέπει να γίνει εκτίμηση από σύμβουλο θηλασμού και να αποκλειστούν παθολογικές καταστάσεις της μητέρας που αυξάνουν την παραγωγή όπως διαταραχές θυρεοειδούς, λήψη φαρμάκων με γαλακτογόνο δράση, παθήσεις που επηρεάζουν το κέντρο του εγκεφάλου που ρυθμίζει τις ορμόνες του θηλασμού (άξονας υποθαλάμου-υπόφυσης).

Η λήψη βοτάνων που μειώνουν την παραγωγή (φασκόμηλο, μαϊντανός, δυόσμος, μέντα, ρίγανη), η εφαρμογή δροσερών φύλλων λάχανου στους μαστούς (για 20 λεπτά έως 3 φορές την ημέρα) και η χρήση φαρμάκων που ελαττώνουν την παραγωγή π.χ ψευδοεφεδρίνη, πρέπει να γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής εκτίμησης.

Ακόμα και αν δεν έχει λυθεί πλήρως το πρόβλημα, οι ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν περίπου στην 12η εβδομάδα θα σταθεροποιήσουν την παραγωγή στις πραγματικές ανάγκες του μωρού.

Για να μπορέσει το μωρό να διαχειριστεί καλύτερα την σφοδρή εκτίναξη του γάλακτος...

  • Τοποθετήστε το μωρό σε κατακόρυφη θέση θηλασμού, έτσι ώστε το κεφάλι του να είναι πάνω από το επίπεδο της θηλής. Με αυτό τον τρόπο η βαρύτητα εξισορροπεί την εκτίναξη του γάλακτος.

  • Θηλάστε όταν το μωρό είναι ήρεμο και όχι πολύ πεινασμένο. Οι βραδύτερες θηλαστικές κινήσεις μπορεί να ελαττώσουν τη ροή.

  • Αντλήστε με το χέρι ή με το θήλαστρο μέχρι να γίνει η εκτίναξη του γάλακτος. Θηλάστε αμέσως μετά.

  • Εναλλακτικά, αφήστε το μωρό να θηλάσει μέχρι την εκτίναξη του γάλακτος. Διακόψτε το θηλασμό και ξεκινήστε πάλι όταν η ροή γίνει πιο αργή.